ભિક્ષુ અખંડાનંદ મહારાજ

સ્થાપક — સસ્તું સાહિત્ય વર્ધક કાર્યાલય (1907)

ભિક્ષુ અખંડાનંદ એક સમાજ સુધારક અને આધ્યાત્મિક નેતા હતા, જેમણે ઈ.સ. 1907માં સસ્તું સાહિત્ય વર્ધક કાર્યાલયની સ્થાપના કરી, જે આજે સસ્તું સાહિત્ય મુદ્રણાલય ટ્રસ્ટ તરીકે ઓળખાય છે. તેમનો ઉદ્દેશ ધાર્મિક અને જીવનલક્ષી સાહિત્યને દરેક વર્ગ સુધી સુલભ અને સસ્તું બનાવવાનો હતો, જેથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા આધ્યાત્મિક ગ્રંથો માત્ર થોડા લોકો નહીં, પરંતુ સામાન્ય વાચક સુધી પણ પહોંચે.

તે સમયની પરિસ્થિતિમાં ગીતા જેવા ગ્રંથો ખૂબ મોંઘા હતા, જ્યારે અન્ય ધર્મગ્રંથ સરખામણીમાં ઓછા મૂલ્યમાં મળતા હતા. આ અસમાનતાને જોઈ ભિક્ષુજીએ પોતાની હિમાલય યાત્રા મોકૂફ રાખી, “સસ્તુ સાહિત્ય”ની સેવા જીવનભર માટેનો સંકલ્પ લીધો અને તેને પોતાનું મુખ્ય ધ્યેય બનાવ્યું.

🔗 સંસ્થાની અધિકૃત વેબસાઈટ જુઓ

પ્રારંભિક જીવન અને આધ્યાત્મિક યાત્રા

પૂર્વાશ્રમમાં ભિક્ષુ અખંડાનંદનું નામ લલ્લુભાઈ જગજીવનદાસ ઠક્કર હતું અને તેઓ ગુજરાતના બોરસદના વતની હતા.
આશરે અઠ્ઠાવીસ વર્ષની વયે (ઈ.સ. 1904) તેમણે સ્વામી શિવાનંદ પાસેથી સંન્યાસ (ત્યાગની દીક્ષા) ગ્રહણ કરી અને સંપૂર્ણ રીતે આધ્યાત્મિક જીવનને સમર્પિત થયા.
હિમાલય યાત્રાની તૈયારી દરમિયાન મુંબઈમાં ગીતા અને અન્ય ધાર્મિક પુસ્તકો ખરીદવા જતાં તેમને પુસ્તકોની અતિ ઊંચી કિંમતનો અનુભવ થયો, જે તેમના જીવનમાં મોટા વળાંકનું કારણ બન્યો.

“સસ્તું સાહિત્ય”નું સ્વપ્નદ્રષ્ટા મિશન

જ્યારે ભિક્ષુ અખંડાનંદે જોયું કે ગીતા જેવા ગ્રંથ સામાન્ય વાચકની પહોંચની બહારના ભાવમાં વેચાય છે, ત્યારે તેમને પ્રશ્ન થયો:

“બાઈબલ સસ્તું મળે, કુરાન સસ્તું મળે, તો ગીતા જ કેમ આટલી મોંઘી હોય?”

આ આંતરિક પ્રશ્નમાંથી જન્મેલું સંકલ્પ જ સસ્તું સાહિત્ય વર્ધક કાર્યાલયનું મૂળ છે – એવી સંસ્થા, જે ધાર્મિક, નૈતિક, શૈક્ષણિક અને જીવનઘડતરની દિશામાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું સાહિત્ય સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ કરાવે છે અને ઘરઘર સુધી વાંચનની સંસ્કૃતિ પહોચાડે છે.

ટાઈમલાઈન

ભિક્ષુ અખંડાનંદ મહારાજ અને ટ્રસ્ટના મુખ્ય માઈલસ્ટોન

અન્ય “અખંડાનંદ” સંસ્થાઓથી સ્પષ્ટ ભિન્નતા

નોંધવું અગત્યનું છે કે ભિક્ષુ અખંડાનંદ અને તેમનો સસ્તું સાહિત્ય વર્ધક કાર્યાલય / સસ્તું સાહિત્ય મુદ્રણાલય ટ્રસ્ટ 20મી સદીના પ્રખ્યાત વેદાંત અને ભાગવત વિદ્વાન સ્વામી અખંડાનંદ સરસ્વતી “મહારાજશ્રી”થી અલગ છે.

સ્વામી અખંડાનંદ સરસ્વતી સત સાહિત્ય પ્રકાશન ટ્રસ્ટ જેવી સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા હતા, જે પણ ધાર્મિક અને જીવનમૂલ્ય આધારિત સાહિત્ય પ્રકાશિત કરે છે, પરંતુ બંનેના ટ્રસ્ટ, કાર્યો અને પરંપરાઓ સંપૂર્ણપણે જુદાં છે.

સમાન નામોને કારણે ઊપજતી મૂંઝવણ દૂર કરવા અહીં ભિક્ષુ અખંડાનંદ અને સસ્તું સાહિત્ય મુદ્રણાલય ટ્રસ્ટની વારસાગાથાને ખાસ રીતે રજૂ કરવામાં આવી છે.